Kamis, 24 November 2011

soal uji mata kuliah evaluasi pembelajaran


SOAL ULANGAN AKHIR SEMESTER GASAL
Kelas : VIII
Semester :1
I.     Wenehana tandha ping (X) ing aksara a, b, c utawa d minangka wangsulan sing bener!
Wacanen kanthi permati pawarta ing ngisor iki kanggo jawab soal no 1-3!
Basa Jawa Rong Dino Sajroning Seminggu
Ing Surabaya ana angger-angger menawa basa Jawa wajib digunakake tumprap siswa lan guru TK tumeka SMA sa-Surabaya. Program iku diwenehi jeneng Java Days. Tataran basa sing wajib digunake yaiku nggoko, krama inggil, lan dialek Surabayanan.
            Kepala Dinas Pendidikan Nasional Surabaya Sahudi, Senin [7/1] mratelake ancase program kasebut kanggo nggugah rasa andarbeni generasi mudha marang idhentitas budayane. Miturut Sahudi, akeh-akehe bocah saiki wis kelangan unggah-ungguh sarta ora bisa caturan basa Jawa kanthi bener.
Sahudi ngajab program mau bisa lumaku kanthi rancag. Awit satemene siswa-siswa iku wis nampa pelajaran basa dhaerah arupa basa Jawa minangka muatan lokal. Kejaba caturan, murid uga kudu ngetrapake unggah-ungguh minangka tata kramane wong Jawa, upamane sopan santun ing sangarepe guru. Tumprap sekolah sing ora ngecakake program iki ora bakal diwenehi sanksi. Mung wae yen ana sekolah sing kasil ngetrapake program mau kanthi becik otomatis bakal diparingi biji sing apik.
1.    Punjering warta (pokok berita) pada siji saka pawarta ing dhuwur mau yaiku ....
a.       Dinas Pendidikan Nasional Surabaya ngetrapake caturan nganggo basa Jawa tumprap para masyarakat sa-Surabaya.
b.      Dinas Pariwisata Surabaya ngetrapake caturan nganggo basa Jawa tumprap para masyarakat sa-Surabaya.
c.       Dinas Pariwisata Surabaya ngetrapake caturan nganggo basa Jawa tumprap para siswa lan guru TK tumeka SMA sa-Surabaya.
d.      Dinas Pendidikan Nasional Surabaya ngetrapake caturan nganggo basa Jawa tumprap siswa lan guru TK tumeka SMA sa-Surabaya.
2.    Ing ngisor iki kang kalebu ancase program Java Days kajaba...
a.       Kanggo nggugah rasa andarbeni generasi mudha marang identitas budayane.
b.      Kanggo ngenalake kutha Surabaya.
c.       Nglatih caturan basa Jawa lan ngetrepake unggah-ungguh basa Jawa minangka tata kramane wong Jawa.
d.      Nglestarekake basa Jawa.
3.    Kepriye tumparap sekolah sing ora ngecakake program Java Days?
a.       Diwenehi sanksi
b.      Ora diwenehi sanksi
c.       Diparingi biji sing apik
d.      Kepala sekolahe diukum
Wacanen geguritan ing ngisor iki kanggo jawab no 4 nganti 7
GELENGING TEKAD
dening : Subagyo IN
Pedhut nggameng aneng pucuking arga
Nutup soroting surya ing wanci enjing
Mbudidaya kanthi sakehing tenaga
Sang Bagaskara ywa nganti aweh pepadhang

Ning Sang Hyang E weruh ing kawajiban
Sigra nempuh barisaning pedhut gunung
Pepalanging laku ginempur lawaran
Satemah embun kandel tapis linundhung

Tan prabeda lawan tekade bangsaku
Kang ngugemi marang kamardikan
Tan mreduli cacah pepalanging laku
Kabeh dinuwa kanthi kawicaksanan

Gelenging tekad gineleng dadi sawiji
Mbangun nagara mendireng pribadi

4.    Pitutur kang bisa dijupuk saka geguritan ing dhuwur yaiku ...
a.       Mbangun negara kuwi kawajibane waga negara lan kudu kanthi gelenging tekad ora peduli akeh pepalang.
b.      Mbangun negara kuwi kaya pedhut sing ana ing dhuwur gunung.
c.       Yen pengen negarane mardika kudu pinter lan sregep.
d.      Kawicaksanan lan kapinteran kuwi penting kanggo negara mardika kayata Indonesia.
5.    Miturut geguritan ing dhuwur, apa kang katutup pedhut ing wanci esuk?
a.    Arga                                                                c. Sang bagaskara
b.    Sang surya                                                       d. Satemah embun
6.    Sang Bagaskara ywa nganti aweh pepadhang
Tembung bagaskara padha tegese karo tembung ....
a.       Srengenge                                                       c. Lintang
b.      Bulan                                                               d. Langit
7.    Pedhut nggameng aneng pucuking arga
Tembung arga padha tegese karo tembung ....
a.       Srengenge                                                         c. Gunung
b.      Langit                                                               d. Alas


 Gatekna pacelathon ing ngisor iki!
Pak Darsan   :
“Kepriye mau sekolahmu to? Apa wis krasan ana ing sekolah sing
 anyar?”
Sarjito          :
.....................
Pak Darsan   :
"Oh ya syukur nek wis duwe kanca, dadi ora suwe olehmu adaptasi."
Ukara kang trep kanggo ngisi ceceg-ceceg ing dhuwur yaiku ....
a.         “Alhamdulillah sae pak, malah kula sampun gadhah kanca enggal.”
b.        “Alhamdulillah sae pak, malah kula sampun gadhah rencang enggal.”
c.         “Alhamdulillah sae pak, malah kula sampun gadhah kanca anyar.”
d.        “Alhamdulillah sae pak, malah aku sampun gadhah kanca anyar.”

Wacanen cerkak ing ngisor iki kanggo jawab no 8-11.
Kania
          Karo mlerak-mlerok nyepetake lakune, malah saking cepete meh nabrak kancane sing pating bedajig ing ngarep lawang kelas. Sing meh ditabrak padha cengengesan. Malah ana priya sing sengaja mbasang amrih bener-bener ketabrak.
          “Kowe iki, lho!” bengoke Kania
          “Ngamal sithik ngono lho!” celathune Bejo mbebeda.
          “Enak kowe, rugi aku,” wangsulane Kania.
Tangane Bejo pancen ngglithis karo ngguya-ngguyu njawil awake Kania.
          “Aja kaya ngono ta, Jo. Dakaturake Bu Tiwi, kowe.”
“Kandhakna! Malah kebeneran awake dhewe sisan dijodhokake”. Tembunge Bejo saya nyelelek kaya ora duwe wedi babar pisan.”
“Kowe edan, kok Jo!”. Celathune Kania karo nyingkirake tangane.
“Wis suwe aku kedanan kowe, awakmu kang ayu lan memel tansah ngodha atiku.” Wangsulane Bejo karo ndhaplangake tangane.
“Yen edan aja nang kene, Jo! Ning Pedurungan kana, apa ning Magelang sing hawane rada seger”.
“Yen ana Magelang aku ora sida edan, lha sing tak edani ana kene”. Panyaute Bejo.
Ora suwe keprungu bel mlebu. Kania katon sumringah bisa uwal saka panggodane Bejo.
8.    Sapa paraga utama ing cerkak dhuwur iku?
a.    Bu Tiwi                                                           c. Kania
b.    Bejo                                                                 d. Aku
9.    Kepriye watake paraga utama ing cerkak dhuwur iku?
a.     Galak, ora seneng karo watak ngglithis
b.    Pinter, luhur bebudene
c.     Ngglithis,galak
d.    Pinter, ayu, kemlithi
10.                        Sapa wae paraga ing cerkak dhuwur iku?
a.       Kania, Bejo
b.      Kania, bu Tiwi
c.       Kania, Bejo, Bu Tiwi
d.      Bejo, Kania, wong edan
11.         Undering wacan cerkak ing dhuwur yaiku?
a.       Kania lan Bejo didhawuhi bu Tiwi
b.      Kania didhawuhi bu Tiwi
c.       Bejo diece Kania
d.      Kania dicegat Bejo

12.                       
KURSUS
Jl. Mawar 31 Ungaran
-          Gawe Bonsai
-          Rental Kembang
-          Gawe kompos, lsp

 




                                                                  
Iklan ing dhuwur nawakake kursus ing babagan ....
a.       Tetedhan                                             c. Reparasi
b.      Kasarasan                                            d. Tetanen
13.    Para pamiyarsa, sugeng ndalu lan sugeng pepanggihan malih kaliyan kula Sugeng Suparna wonten ing giyaran kuthane dhewe.
  Pawarta ing dhuwur kasiyarake lumantar….
a.       Radio                                                  c. kalawarti
b.      Tv                                                        d. tabloid
14.    Budi       : “....?”
Pak Joko : “Arep menyang toko Maju Tani, tuku rabuk kandhang.”
Ukara pitakonan Budi kang trep miturut unggah-ungguh yaiku ....
a.       Pak Joko tindak pundi badhe nitih menapa?
b.      Pak Joko sajak kesesa badhe madosi menapa?
c.       Pak Joko badhe tindak pundi lan badhe menapa?
d.      Pak Joko menapa sampun tindak mundhutaken rabuk?
15.    Tembung prayoga kang nduweni teges “becike” yaiku ....
a.       Prayoga nembe ningali ringgit purwa.
b.      Gandheng sayah, prayogane leren dhisik.
c.       Omong saru boten prayoga kangge siswa.
d.      Kakange prayoga dereng dipunsunat.

16.    ?p+auj+n\Af+ngMbHi=mu[sol.
si+=lgiAf+nYaiku ....
a.    p+auj+n\               c. mu[sol
b.    musLimh                  d. p+auji
17.    ?I[nDo[nsiyhlgime/fiktaun\;1945;.
I[nDo[nsiyhlgime/fiktaun ….
a.  ;1928;                c. ;1945;
b. ;1935;                d.;2011;

 Wacanen pethikan laporan ing ngisor iki,banjur isenana ceceg-ceceg nganggo ukara kang trep kanggo ngisi soal no 18-21!!
                                                                   ...........(18)
          Museum Radya Pustaka ing Surakarta, Jawa Tengah mujudake sawijining museum sarta perpustakaan paling ...... (19) kang didegake dening wong Jawa. Museum Radya Pustaka kang nalika didegake sepisanan jenenge “Paheman Radya Pustaka” iku madeg nalika dina Selasa kliwon 15 Mulud Ehe 1829 utawa tanggal 28 Oktober 1890 nalikane panguwasa Kraton Surakarta....... (19)dening  Susuhunan Paku Buwono IX.
          Sing ..... (20) madege museum yaiku KRA Sosrodiningrat IV kang wektu semana kagungan penggalih minangka pepatih Dalem Kraton Surakarta. KRA Sosrodiningrat kang uga kawentar kanthi ..... (20) Kanjeng Ngendraprasta iku mujudake sawijining ahli kaprajan kang gedhe banget kawigatene marang budaya Jawa. Kanggo ......(21) lelabuhane kang gedhe iku, ing satengahe museum banjur dipasang patung KRA Sosrodiningrat IV asli ...... (21)seniman Kraton Surakarta, Ngabehi Wingnyosuwarno.

18.     
a.    Museum Radya Pustaka                   c. Kraton Surakarta
b.    Museum                                            d. KRA Sosrodiningrat IV
19.     
a.    Tuwa,dicekel                                    c. Tuwa,kaasta
b.    Suwe,kaasta                                      d. Suwe,dicekel
20.
a. ngasta,jeneng                                     c. Diasta,jeneng
b. kaasta,asma                                        d. ngasta,asma
21.
a. pengetan,gaweane                             c. Pengetane,gawean
b. mengeti, gaweane                              d. Mengeti, gawean
Wacanen crita wayang ing ngisor iki kanggo mangsuli pitakon no 22-25!
Mitra Sejati
          Prabu Dasarata, ramanipun Rama kagungan mitra kenthel ingkang asma Jatayu. Nalika Jatayu nyumurupi Sinta, garwanipun Ramawonten alas kadusta dening Rahwana piyambakipun enggal-enggal mitulungi. Peksi Jatayu ngrebat Sinta nanging boten dipunkukuhi Rahwana, malah Jatayu asor ing yuda, swiwinipun sengkleh.
          Sinta dibeta dateng Alengka dening Rahwana lan dibujuk supados purun garwa dening Rahwana, nanging Sinta boten purun amargi tansah kengetan Rama. Rahwana banjur murka lajeng dhawuh supados Sinta kajagi dening raseksi-raseksi galak saha ngajrihi.
          Dene ing papan sanes Rama tansah duka amargi boten manggih Sinta wonten ing alas wau.  Rama duka sanget nanging saged dipun lelipur kaliyan Lesmana, rayinipun saengga saged lilih. Kekalihipun lajeng madosi Sinta.
Ing samadyaning margi Rama lan Lesmana panggih Jatayu. Sanadyan menggah-menggeh badhe koncatan nyawa, Jatayu taksih saged matur menawi Sinta kadusta dening Rahwana kabekta dhateng negari Alengka.
Rama maturnuwun sanget dhateng Jatayu. Sasampunipun ngreksa layonipun Jatayu, Rama lan Lesmana nglajengaken lampah. Ing madyaning lampah wonten ingkang paring pamrayogi supados Rama lan Lesmana nyuwun pambiyantu dhateng rajaning wanara aran Anoman. Rama lan Lesmana lajeng sarujuk.
22. Tembung kang kacetak miring yen dibenerake dadi ....
a.       Dipungarwa, pinanggih,manggihaken
b.      Dipunestri,manggihaken,panggih
c.       Dipungarwa, manggihaken, pinanggih
d.      Dipunestri, manggihaken, pinanggih
23. Sapa wae paraga kang ana ing crita wayang ing dhuwur?
a.       Rama, Sinta, Lesmana, Rahwana, Anoman, Pandu, Jatayu
b.      Rama, Sinta, Anoman, Jatayu, Bima, Janaka, Petruk
c.       Rama, Sinta, Batara guru, Prabu Dasarata, Anoman, Jatayu, Lesmana
d.      Rama, Sinta, Lesmana, Rahwana, Jatayu, Prabu Dasarata, Anoman
24. Kepriye watake Jatayu?
a.       Seneng tetulung
b.      Setya marang ndarane
c.       Seneng gawe perkara
d.      Alus bebudene
25.Menyang endi Sinta digawa dening Rahwana?
a.    Alas
b.    Alengka
c.    Samadyaning margi
d.   Amarta
26. Sapa jenenge adhine Rama kang setya tuhu ngancani Rama?
a.    Lesmana
b.    Sinta
c.    Rahwna
d.   Jatayu
Wacanen wacan ing ngisor iki kanthi permati kanggo jawab soal no 27-30!
Aku duwe simbah yuswane udakara wolung puluh taun, netrane lamur, rikmane putih, talingane nuwun sewu budheg, yen jumeneng samparane gemeter.
Wayah sore simbah ndhawuhi aku nyiram kembang.
“Jon..Jono kembange ing latar kae wis kok sirami durung?” Pandangune simbah marang aku.
“Dereng mbah.”Wangsulanku
“Wis kana gek ndang disirami mengko mundak garing kabeh.” Simbah ndhawuhi aku.
“Mbah taksih jawah deres.”Panyautku.
“Yen udan ya nggawa payung ta, Gus.” Ngendikane simbah sabanjure.
Batinku nggondok ning ya kudu ngguyu kemekelen. Apa ana nyirami kembang sing wis kena udan deres.
27. Wacan ing dhuwur kagolong?
a.     Pawarta
b.    Pengalaman pribadi
c.     Dongeng
d.    Cerkak
28.  Simbahe sapa sing ana ing wacan dhuwur?
a.    Joko
b.    Bayu
c.    Agus
d.   Jono
29.  Simbah ndhawuhi menyang Joko apa?
a.    Nyapu latar
b.    Nyirami kembang
c.    Resik-resik omah
d.   Udan-udanan
30. Crita ing dhuwur kalebu crita sing ....
a.    Njengkelake                                                    c. nyenengake
b.    Lucu                                                                d. sedih

Gatekna tembang ing ngisor iki kanggo nggarap soal no 31-32!
Kinanthi

Sregepa nggonmu sinau
Dimen bisa tambah ilmu
Ilmu kang duwe piguna
Kanggo gawe urip iki
Tentrem kebak kaslametan
Sabar bisa dadi mukti

31. Pitutur kang bisa dijupuk saka tembang ing dhuwur yaiku?
a.    Yen sregep anggone sinau bisa nduweni ilu kang piguna lan gawe urip tentrem.
b.    Yen sregep sinau bisa gawe sabar
c.    Yen sregep sinau bisa oleh juwara
d.   Yen sregep sinau bisa dadi oleh hadiah

32. Miturut tembang ing dhuwur mau, kareben duwe ilmu kudu apa?
                 a. sregep sinau
                 b. sregep dolan
                 c. sekolah
                 d. golek ilmu
Para sadulur, yen sirah ngelu aja lali ngunjuk puyer 16!
33.
      



Iklan kasebat nawakake ....
a.       Obat                                        c. Tedha
b.      Unjukan                                   d.  Vitamin

Gatekna teks pawarta ing ngisor iki kanggo jawab soal no 34-36!
Para pamiyarsa, sugeng ndalu,
Pepanggihan malih kaliyan kula Arin Drupadi wonten ing giyaran pawarta basa Jawi. Sugeng midangetaken.
Udakara 150 gendera Kraton Ngayogjakarta Hadiningrat diklebetake ana sadawaning dalan kabupaten Gunung Kidul. Gendera mawa gambar kraton Hanggaba werna kuning kuwi diumbulake nganggo cagak pring dilincipi. Ketua pagyupan Gunung Kidul, Suparno ngandarake kumblebeting gendera atusan mau minangka pratandha panyengkuyunge warga marang RUU Keistimewaan Propinsi Yogyakarta kanthi netepake Raja Yogya lan patihe kadadine gubernur lan wakil gubernur.
Miturut Suparno, yen pamarentah pusat tetep ngotot nedya ngowahi keistimewaan Yogyakarta kang salah sijine ora netepake Sri Sultan Hamengku Buwana X lan Paku Alam IX minangka gubernur lan wakil gubernur Yogyakarta, manut Suparno, isih kepingin pasangan Sri Sultan lan Paku Alam dadi gurbernur lan wakil Gubernur.
Cekap semanten atur kula wonten giyaran basa Jawi, pepanggihan malih setunggal jam malih.
34. Pawarta kasebut cocok kagiyaraken wonten?
a.         TV
b.        Radio
c.         Kalawarti
d.        Koran
35.    Apa sebabe gendera Kraton Ngayogjakarta Hadiningrat diklebetake ana sadawaning dalan kabupaten Gunung Kidul?
a.         Ana upacara 17 agustus
b.        Minangka pratandha panyengkuyunge warga marang RUU Keistimewaan Propinsi Yogyakarta.
c.         Minangka pratandha ana grebeg mulud ing Kraton Ngayogyakarta
d.        Putrane Sri Sultan dhaup kaliyan wog biyasa.
36.    Sapa gubernur lan Wakil Gubernur Yogyakarta?
a.         Sri Sultan Hamengku Buwana X lan Paku Alam IX
b.        Sri Sultan Hamengku Buwana XI lan Paku Alam IX
c.         Sri Sultan Hamengku Buwana IX lan Paku Alam X
d.        Sri Sultan Hamengku Buwana XII lan Paku Alam IX
37.    Kula taksih enget gawang-gawang ngantos sakniki.
Tembung gawang-gawang tegesipun ....
a.         Cetha                                                               c. Eling banget
b.        Peteng                                                                         d. Samar-samar
Wacanen geguritan ing ngisor iki kanthi permati kanggo jawab soal 39 lan 40!
Dongane Wong Luwe

Ana dina ana upa
Dhuh Gusti, aku kepingin entuk gawe
Saka kringetku tumetes ing bumi-Mu
Aku kepingin bisa mangan lan ngombe
Ora ana sing krungu jeriting atiku
Menungsa pancen aneh
Nggugu karepe dhewe
Yen luwe ngene aku kelingan Sliramu
Yen wareg limpeg dheleg-dheleg

38.    Yen luwe ngene aku kelingan Sliramu. Ukara iki nduweni teges ....
a.         Manungsa yen luwe kedu golek tetedhan
b.        Manungsa yen luwe kedah nglokro
c.         Manungsa yen urip rekas kelingan Gusti
d.        Manungsa yen bungah kelingan Gusti
39.    Wacan ing dhuwur isine....
a.         Dongane wong supaya oleh pagawean
b.        Dongane wong supaya oleh tetedhan
c.         Dongane wong supaya oleh kasarasan
d.        Dongane wong supaya oleh sisihan
40.    “Dongane wong luwe”. Luwe padha tegese karo ....
a.       Mlarat
b.      Ngelih
c.       Ora duwe
d.      Sengsara



II.      Wangsulana pitakon-pitakon ing ngisor iki!
1.        Tono  : “Bu, kula ajeng njaluk arta!”
Ibu    : “Lho, ana apa sore-sore ngene malah njaluk dhuwit? Arep nonton ya?”
Tono : “Boten, Bu. Kula njaluk dhuwit kangge ongkos kendharaan, sinau ing omahe Badrun.”
Ibu    : “O...sokur yen bakal sinau bebarengan, malah sisan mengko mampira sowan simbah, amarga kowe wis dikangeni.”
Tono : “Nggih bu.”
Benerna pacelaton ing dhuwur nganggo unggah-ungguh sing bener!
2.        ?jene=ku susiwti,akulai/taun;1995;ai=mgel=.
susiwtilai/taun\......ai=......
3.        Suryadi buka bengkel motor kang mapan ana ing Jl.Sudirman No 25 Semarang. Dheweke arep gawe wara-wara supaya bengkele payu, coba gawekna!
4.        Gawenen crita pengalaman pribadi sing lucu paling sithik 3 ukara!
5.                                          Jaman Bebendu
Bawana kang gilar-gilar jembar
Saya pucet tawatan padaya
Wyah uda kebanjiran
Wayah ketiga tetandhuran tandhu panyawa
Temahe manungsa padha nandhang lara
Sedina ora kalebon upa

Jaman bebendu
Anjalari manungsa ora bisa turu
Lindu , longsor
Gunung jebluk, kobongan
Aneng endi-endi
Gawe mirising ati

Geguritan ing dhuwur karepe nyritakake apa, coba critakna nganggo basamu dhewe!



-----SUGENG MAKARYA----

Sabtu, 12 November 2011

Galau

pecah berserak

luluh

merintih

mengadu..

seakan tak bersalah
terus saja ku kau adili..



seperti tak berkaca
terus saja kau lirik masalalumu

pedih

runyam

ahhh..galau

Pentas Wayang


Cupumanik Asthagina
11-11-11.  Ujian mid semester mata kuliah Pengkajian Drama Tradisional dilaksanakan dengan pentas wayang, wayang dari rombelku judulnya "Cupumanik Asthagina". bisa dilihat dari cuplikan gambar diataas, betapa terpesonanya penonton akan rombel saya (hahahhaaa....sekali-kali boleh dong sombong).
Sebagai sutradara saya senang, walaupun tidak ikut eksis, makasih teman2..


Rabu, 26 Oktober 2011

Damn


Menjadikannya semakin rumit, runyam
Tak ubahnya gulungan benang-benang
Aku menjadi semakin tak mengerti
Semakin ingin ku melepaskan dari dunia kecil ini
Hasyahhh..  

Jumat, 02 September 2011

Sayang, kurindu kamu

kurasakan rindu yang menganga
rasa kasmaran ini membuatku sedikit gila
sepekan tak bersua, sudah tak nyaman rasa
rasaku padamu sungguh berjuta
tak ingin ku menanggalkannya
semoga kau juga berniat demikian
Sayang, kurindu kamu

Minggu, 28 Agustus 2011

Kamis, 04 Agustus 2011

Sepotong Rindu

Aku mencintaimu,
dan rindu menjadi hal terindah ketika tak ada kau disisiku
sebab tanpamu tatapan mataku kosong, hanya menatap angin lalu
Hanya rindu yang mampu menyempurnakan percakapan kita,
yang kadang tak bisa diakhiri dengan ciuman

Kasih,
Terimakasih telah mencintaiku
Ikhlas membiarkan hatimu menjadi rumah bagi hatiku
Ikhlas membiarkan separuh hidupmu untukku

Semoga kisah ini akan menjadi kisah yang indah
seperti keindahan saat ini
saat aku tersungkur diceruk matamu,
tercebur dalam telaga hatimu,
saat aku hanya mampu mencintaimu
4 Agustus 2011

Selasa, 02 Agustus 2011

curcoL

Alhamdulillah puasa kali ini masih bisa ku melihatnya..
Liburan dirumah???kurang ku suka, karena dirumah aku hanya bisa bergelut dengan dunia maya, nggak lebih. Tak ada teman jika dirumah, teman2 SMP dah di blacklist ma ortuku huuhhhh,,,,menyebalkan sangat,,
saat2 seperti ini aku merindukan marmut hihihihi..
Kulantunkan rindu untukmu
tak kan ku sia-siakan kisah ini hanya sekedar untuk berakhir
kan kujaga kisah bersamamu
seperti ku menjaga raga ini..

Kamis, 30 Juni 2011

Tugas Akhir Pragmatik Bahasa Jawa

Analisis Implikatur dalam Majalah
“Penjebar Semangat”

Mata Kuliah : Pragmatik
Dosen Pengampu : Endang Kurniati






Disusun Oleh :

Asih Setyarini (2601409073)



FAKULTAS BAHASA DAN SENI
UNIVERSITAS NEGERI SEMARANG
2011

1. Melanggar bidal kuantitas
Konteks : Dada bertanya kepada Narta ketika sedang bersantai
Dada : “Kowe wis pinter basa Inggris ta?”
Narta : “Ya sithik-sithik bisa, arep kok bedheki apa?”
Dada : “Alaaah mayar wae bedhekanmu, macane ya AI, BI, CI, DI ngono ta?”
(Sumber: Penjebar Semangat no 48-27 Nov 2010, hal 46)
Tuturan Narta melanggar bidal kuantitas yang mempunyai implikasi menyombongkan diri.

2. Melanggar bidal relevansi
Konteks : Wayah awan ning kelas VII A, nalika jam terakhir. Kanggo selingan guru menehi pitakon marang kabeh murid. Salah sijining murid wani mangsuli pitakonan mau.
Guru : “Apa gunane lampu lalu lintas?”
Murid : Damel maringi kesempatan tukang amen pados penghasilan!
(Sumber : Penjebar Semangat no 46-13 Nov 2010, hal 24)
Tuturan murid melanggar bidal relevansi
-Murid hendaknya bertutur tentang hal yang relevan dengan apa yang dimaksudkan oleh guru
- Percakapan antara guru dan murid tidak mencapai percakapan yang efektif karena penutur memberikan kontribusi yang tidak relevan dengan topik pembicaraan.

3. Melanggar bidal kerendahhatian
Konteks : Sona lagi ngobrol karo Nola ing kamar kompleks lokalisasi.
Sona : “Nola, nek ndeleng blegermu kowe ki sik bocah. Ning tandangmu iki maeng jan ngungkuli lonthe sing wis kawak!”
Nola : “Om, sampeyan kena percaya kena ora. Aku manggon ing wisma kene lagi telung dina. Sadurunge kuwi blas durung tau manggon neng ngendi-ngendi. Wingenane aku sek neng omah. Nanging yen prekara ngladeni wong lanang pancen ya wis kerep. Mung ae nek karo wong lanang liya lagi wong pitu karo sampeyan ki mau.
(Sumber : Penjebar Semangat no 46-13 Nov 2010, hal 24,hal 20)
Tuturan Nola melanggar bidalTuturan Nola melanggar bidal kerendahhatian yang mempunyai implikasi agar tetap menjadi langganan Sona.

4. Melanggar bidal ketimbangrasaan
Konteks : Ning kantin sekolah wayah ngaso, Hari lan Sri padha crita asyik banget.

Hari : “Sri percaya ora yen bapake kancaku ki aneh tenan.”
Sri : “Aneh kepriye to Ri?”
Hari : “Mosok atase kyai, anake arep nganggo jilbab malah diuring-uring”
Sri : “Ah...Ra ngandel aku Ri.
Hari :”Weee... rak percaya”
Sri :”Mosok kok kaya ngono?”
Hari :”Ya bener ora oleh Sri, kancaku kuwi lanang je”
Sri :”Yen ngono kancamu kuwi sing ora nggenah”
(Sumber : Penjebar Semangat no 06-4 Feb 2006, hal 34)

Tuturan Hari :”Ya bener ora oleh Sri, kancaku kuwi lanang je”
Sri :”Yen ngono kancamu kuwi sing ora nggenah”
Melanggar bidal ketimbangrasaan yang menyatakan kesadisan.

5. Melanggar bidal kualitas
Konteks : Simbok arep bali sanajan isih lara.
Simbok :” Kula sampun waras kok buk, ngenjing saged wangsul”
Bu Lastri : “Waras ya, rupane isih pucete ngono kok. Bali minggu ngarep wae mbok!”
(Sumber : Penjebar Semangat no 43-25 Okt 2008, hal 44)

Tuturan Bu Lastri melanggar bidal kualitas mempunyai implikatur menegaskan bahwa simbok belum sembuh.

6. Melanggar bidal keperkenaan
Konteks : Ing bis sing sesak penumpang, Prasetya karo Lastri numpak bis arep sowan wong tuwane.
Penumpang liya : “Nuwun sewu nek kula ngantos ngempet-empet”
Prasetya : Mboten menapa-menapa kok, nanging Dhik Lastri kadose bekah-bekuh kemawon.”
(Sumber : Penjebar Semangat no 43-25 Okt 2008, hal 19)
Tuturan Prasetya melanggar bidal keperkenaan mempunyai implikatur agar diberi tempat lebih longgar.

7. Melanggar bidal kesimpatian
Konteks : Ning kandha karo Bayu, pacare amarga komputere rusak
Ning : “Mas, komputerku kena apa to, kok ora bisa gawe ngetik?”
Bayu : “Mbok apake to dik, kok dadi kaya ngene. Mesti ana sing salah iki bisa nganti kaya ngene, mengko nek ora bisa dibenerke pye ki dhek?”
(Sumber : Penjebar Semangat no 03-20 Jan 2001, hal 49)
Tuturan Bayu melanggar bidal kesimpatian mempunyai implikatur mengintrogasi Ning.

8. Melanggar bidal kemurahhatian
Konteks : Parti lagi masak ana ing pawon nalika Sri tangi turu.
Sri : “Gawe apa to mbak?”
Parti : “ Wis ra sah kakean takon! Sing penting kowe melu aku mangan wareg, nyandang wutuh rak beres..”
(Sumber : Penjebar Semangat no 48-27 Nov 2010, hal 29)
Tuturan Parti melanggar bidal kemurahhatian mempunyai implikatur bahwa Parti pelit.

9. Melanggar bidal kesetujuan
Konteks : Yuli ngandani Bandi yen ning Kali sing akeh ulane ana iwak akeh.
Yuli : “Heh...heh, ana iwak, ana kutuk gedhi ing kana.”
Bandi : “Ana apa ta Yul?”
Yuli : “Ana iwak kutuk gedhi, akeh banget.”
Bandi : “Tenane Yul? aja ngapusi kowe?”
Yuli : “Wooo...dikandani kok ora ngandel, nanging ning ngisor barongan pring, aku wedi akeh ulane”
Bandi : “ Aaalah ngono wae kok wedi, mung apus-apus tog kuwi ben iwake ora isa dijupuk”
(Sumber : Penjebar Semangat no 03-20 Jan 2001, hal 49)
Tuturan Bandi melanggar bidal kesetujuan mempunyai implikatur mempengaruhi Yuli.

10. Melanggar bidal cara
Konteks : Bapak lan ibu ngandani Dyah sing durung duwe-duwe bojo.
Ibu : “ Diah, kowe ki kok isih kaya bocah cilik ta? Kowe ki wis sarjana lho. Umurmu ya wis ora sithik maneh. Coba sawangen tangga-tangga sing sabarakanmu wis padha nggendong bocah, malah ana sing wis luwih saka siji. Kok kowe sajak isih kepenak wae loncang-lancing rana-rene.”
Diah : “Kajenge, bu. Wong butuhe dhewe-dhewe kok ndadak dipadhak-padhakke.”
Bapak : “Hm, ngono kuwi yen dikandhani wong tuwa. Kono Bu, dituruti.”
Ibu : “ Sing ma-rak-ke ya sampeyan dhewe kok Pak. Bocah yen kulina sampeyan ugung ya ngene iki kedadeyane.”
(Sumber : Penjebar Semangat no 41-8 Okt 2006, hal 23)
Tuturan Ibu ma-rak-ke melanggar bidal cara mempunyai implikatur menegaskan kepada bapak.

Tugas Akhir Pengkajian Puisi Jawa Tradisional

Analisis Geguritan karya J.F.X.Hoery

Mata Kuliah : Pengkajian Puisi Jawa Tradisional
Dosen Pengampu : Yusro Edy Nugroho






Disusun Oleh :

Asih Setyarini (2601409073)



FAKULTAS BAHASA DAN SENI
UNIVERSITAS NEGERI SEMARANG
2011




PENDAHULUAN

J.F.X.Hoery adalah seorang penulis Indonesia yang lahir di Pacitan, Jawa Timur pada tanggal 7 Agustus 1945.. Sejak tahun 1962 beliau pindah ke Bojonegoro dan menetap disana hingga sekarang. Karya-karyanya berupa ceritera pendek, cerita sambung, cerita rakyat, cerita misteri, roman sejarah, reportase dan geguritan banyak dimuat di majalah-majalah berbahasa Jawa yang terbit dari tahun 1971 hingga sekarang. Tulisan pertama beliau yang dimuat di majalah dimuat tahun 1960 dalam majalah Taman Putra Panyebar Semangat.
Dalam jagat jurnalistik, terutama bahasa Jawa, nama J.F.X. Hoery sudah tidak asing lagi. Dia dikenal sebagai seorang sastrawan Jawa yang kini mulai langka. Banyak hasil karangannya telah diterbitkan dalam bentuk buku, antara lain Lintang-lintang Abyor, Langit Jakarta, dan buku cerita anak dengan judul Permaisuri yang Cerdik dan Sosiawan-sosiawan Kecil.
Sebagian besar karya Hoery ditulis dalam bahasa Jawa, baik berupa geguritan (puisi) atau kumpulan cerita cekak (cerita pendek), yang dimuat di sejumlah media seperti Penjebar Semangat, Joyo Boyo, Joko Lodang, Dharma Nyata, Dharma Kanda, Parikesit, Pustaka Candra, Praba, Damar Jati, dan harian Suara Merdeka di Semarang.
Boleh dibilang, di antara sejumlah nama besar sastrawan Jawa di Jawa Timur, Hoery termasuk salah satu sastrawan yang produktif. Hingga 2006, Hoery sudah menghasilkan sekitar 100 cerita cekak dan sekitar 350 geguritan. Bahkan, pada 2004, buku Pagelaran, kumpulan geguritan Hoery, juga mendapatkan hadiah Rancage, penghargaan paling bergengsi untuk sastra daerah.
Berkat upaya menguri-uri (merawat) sastra Jawa ini, Hoery kerap menjadi narasumber penelitian dari para mahasiswa dan dosen dari sejumlah perguruan tinggi seperti Universitas Negeri Semarang dan Universitas Negeri Surabaya. Bahkan, salah seorang peneliti dari Universitas Canberra, Australia, George Quinn, juga pernah meneliti karya Hoery.
Proses kreatif Hoery sebagai sastrawan diawali pada 1960, saat tulisannya (cerita anak) di rubrik Taman Putra di majalah Penjebar Semangat. Kegiatan menulis ini tak lepas dari lingkungan masa kecilnya yang kental dengan tradisi Jawa seperti kegiatan macapat (menyanyi Jawa). Dari pergaulannya dengan tradisi ini, pada l969 hingga kini Hoery terus mengembangkan kemampuannya dalam menulis geguritan dan cerita pendek.Karya-karyanya adalah sebagai berikut :
• Pagelaran, kumpulan geguritan.
• Lintang Abyor, antologi.
• Kabar saka Tlatah Jati, antologi.
• Banjire Wis Surut, kumpulan cerita pendek.
• Blangkon, kumpulan cerita pendek bersama penulis Bojonegoro
• Bojonegoro Ing Gurit, kumpulan geguritan bersama penggurit Bojonegoro.
• Sosiawan-Sosiawan Kecil, kumpulan crita anak-anak.
• Permaisuri Yang Cerdik, crita anak-anak
• Sejarah Gereja Cepu (buku), bersama tim penulis sejarah gereja Cepu.
• Sejarah Gereja Katolik Rembang (buku)
• Sejarah Gereja Katolik Blora (buku)
• Sejarah Gereja Katolik Bojonegoro (buku)
• Sejarah Gereja Katolik Tuban (buku)






















LANDASAN TEORI

1. Teori Kaji Makna (Parafrase)
Teori ini hampir sama dengan memparafrasekan puisi. Sebelum kita berani dengan lantang untuk membacakan geguritan, terlebih dahulu kita harus mengetahui makna yang terdapat dalam geguritan itu, baik makna kata perkata atau makna secara keseluruhan yang menjadi isis hati atau tujuan pengarang menulis geguritan. Dalam teori kaji makna ini kita harus mengetahui secara pasti makna kata-kata yang ada dalam geguritan tersebut, terlebih kata-kata yang kedengarannya asing dan jarang dipakai oleh masyarakat umum.
Tak jarang pula kata-kata yang tertera mengandung suatu maksud tertentu yang berlainan dengan makna yang lazim, atau dengan kata lain bermakna konotasi. Sehingga kita juga harus bisa menelisik maksud yang sesungguhnya. Hal ini bisa dilakukan dengan mengartikan kata-kata sukar lalu mencari makna secara global dari paduan kata-kata yang tertera pada tiap bait. Lalu memadukan makna di tiap-tiap bait menjadi satu kesatuan makna yang utuh. Setelah kita memahami makna yang terkandung dalam geguritan tersebut maka bisa dipastikan kita akan bisa mengapresiasi dan membacakannya dengan baik dan benar, selain itu tak kalah penting juga kita bisa membuat audiens mengerti dan bisa menggambarkan jan-jane apa to maksude geguritan kuwi.
2. Teori imajinasi/ imajinatif/ membayangkan
Yang dimaksud adalah kita membayangkan kata-kata atau tembung-tembung yang terdapat dalam bait-bait geguritan tersebut menjadi suatu suasana dengan setting tempat dan waktu yang tepat. Dengan cara ini kita akan lebih bisa merasakan isi geguritan itu dan lebih bisa membawa audiens untuk masuk dalam suasana yang kita bayangkan. Teori ini dilakukan setelah kita menguasai teori yang pertama.
3. Teori penjedaan
Teori penjedaan bermakna pula teori pemberian jeda. Ada beberapa kata dalam geguritan yang memang harus mendapat perhatian khusus karena sifat keambiguannya. Salah satu solusinya adalah dengan pemberian jeda / pedhotan yang tepat agar tidak terjadi ambiguisitas/ kerancuan/ salah tafsir dan bahkan kesalahan dalam pemberian makna.
4. Teori penelisikan simbol kata
Simbol kata adalah suatu kata yang menggambarkan atau menyimbolkan sesuatu, jadi kata ini tidak bermakna yang sebenarnya karena memang sengaja dipilih oleh penyair untuk menggambarkan maksud tertentu. Maksud ini adalah maksud terselubung dan harus dipahami secara lebih mendalam.
5. Teori tanda bunyi
Untuk memperoleh pengapreasian yang maksimal dari suatu geguritan, dapat dilakukan dengan mencermati setiap tangda bunyi yang ada dalam tiap baris geguritan. Karena tanda tersebut menyimpan makna tertentu.
6. Pengkajian Model Semiotik Puisi

a. Analisis Aspek Sintaksis
Teori Semiotika
Semiotika adalah ilmu tentang tanda, cara kerjanya, penggunaannya, dan apa yang kita lakukan dengannya ( Zaimar, 1990; Zoest, 1993 ). Menurut Zaimar (1991), analisis semiotik terhadap karya sastra sebaiknya dimulai dengan analisis bahasa dan menggunakan langkah-langkah seperti dalam tataran linguistik wacana. Langkah pertama adalah dengan menganalisis aspek sintaksis. Dalam puisi analisis aspek sintaksis dapat berupa analisis satuan linguistik. Adapun yang dijadikan pedoman analisis dalam tulisan ini adalah Tata Bahasa Baku Bahasa Indonesia dan Pedoman EYD. Langkah kedua adalah dengan menganalisis aspek semantik. Analisis aspek semantik dalam puisi dapat berupa analisis denotasi, konotasi, majas, dan isotopi
b. Analisis aspek semantik
Dalam menganalisis aspek semantik, pertama-tama akan dilakukan analisis komponen makna kata yang terdapat dalam puisi. Kemudian, analisis dilanjutkan dengan penemuan isotopi untuk sampai pada penemuan motif sehingga dengan demikian, tema puisi kemungkinkan besar dapat ditemukan.
c. Analisis aspek pragmatik
Dalam puisi itu terdapat dua pronomina persona, yaitu aku dan kau. Pronomina persona itu dapat memberikan petunjuk kepada kita bahwa dalam puisi itu terdapat dua subjek komunikasi.
7. Rima
Rima adalah perulangan bunyi yang sama dalam puisi yang berguna untuk menambah keindahan suatu puisi.
• Macam-macam Rima
a. Rima berdasarkan bunyi
1. Rima Sempurna
Seluruh suku akhirnya berirama sama.
2. Rima Tak Sempurna
Hanya sebagian suku akhir yang sama.
3. Rima Mutlak
Seluruh kata berima.
Kata jua yang diulang dua kali pada tempat yang sama itu berima mutlak.
4. Rima Terbuka
Yang berima adalah suku akhir suku terbuka dengan vokal yang sama.
5. Rima Tertutup
Yang berima itu suku akhir suku tertutup dengan vokal yang diikuti konsonan yang sama.
6. Rima Aliterasi
Yang berima adalah bunyi-bunyi awal pada tiap-tiap kata yang sebaris, maupun pada baris-baris berlainan.
7. Rima Asonansi
Yang berima adalah vokal-vokal yang menjadi rangka kata-kata, baik pada satu baris maupun pada baris-baris berlainan.
8. Rima Disonansi
Rima ini adalah vokal-vokal yang menjadi rangka kata-kata seperti pada asonansi tetapi memberikan kesan bunyi-bunyi yang berlawanan.
b. Rima berdasarkan letak kata-kata dalam baris
1. Rima Awal
Apabila kata-kata yang berima terdapat pada awal-awal kata.
2. Rima Tengah
Apabila kata-kata yang berima terletak di tengah.
3. Rima Akhir
Apabila kata-kata yang berima terletak pada akhir. Bentuk ini banyak digunakan dalam bentuk Pantun, Syair dan Gurindam.
4. Rima Tegak
Apabila kata-kata yang berima terdapat pada baris-baris yang berlainan.
5. Rima Datar
Apabila rima kata-kata yang berima itu terdapat pada baris yang sama.
6. Rima Sejajar
Apabila sepatah kata dipakai berulang-ulang dalam kalimat yang beruntun.
7. Rima Berpeluk (Rima Berpaut)
Apabila umpamanya baris pertama berima dengan baris keempat, baris kedua berima dengan baris ketiga. Rima ini terletak pada bentuk Soneta dengan rima a – b – b – a.
8. Rima Bersilang (Rima Salib)
Rima yang letaknya berselang-selang. Misalnya baris pertama berima dengan baris ketiga, dan baris kedua berima dengan baris keempat. Rima ini dapat kita jumpai dalam bentuk Pantun yang berrumus a – b – a – b.
9. Rima Rangkai
Apabila kata-kata yang berima terdapat pada kalimat-kalimat yang beruntun. Bentuk ini dapat kita jumpai dalam bentuk syair dengan rumusnya a – a – a – a ; b – b – b –b.
10. Rima Kembar
Apabila kalimat yang beruntun dua-dua berima sama. Misalnya dengan abjad a – a – b – b atau c – c – d – d – e – e dan seterusnya.
11. Rima Patah
Apabila dalam bait-bait puisi ada kata yang tidak berima sedangkan kata-kata lain pada tempat yang sama di baris-baris lain memilikinya. Rumus rima patah adalah a – a – b – a atau b – c – b – b.
12. Rima Merdeka
Tidak ada yang bersajak.




HASIL PENELITIAN

Geguritan 1

ING MBURINE MEJA REDAKSI

Ing mburine meja redaksi
Kursi jengki ngadep laci
Tok,...thok,...thok....
Swara lawang kathothok
Permisi pak redaktur
Iki pawarta korupsi lan wong antri
Apa bisa lolos koreksi?

Ing mburine meja redaksi
Kranjang sampah mblasah naskah
Tik-tik-tik-tik....
Swara mesin ketik
Hallo redaksi
Iki piagam lan medhali
Marga koranmu nglegakake ati

Ing mburine meja redaksi
Apa isih lagi mawas dhiri
Apa sesuk isih perlu ngrakit gurit
Apa trima banjur sowang-sowang
Sawise ketemu kadang lan rowang
Becik mbukak lemari lan arsip
Banjur pamit sakdurunge ana kemit
Losarang-Indramayu,1978
Jayabaya, 1968
Pokok pikiran geguritan ini adalah penggambaran suasana di sebuah redaktur. Pokok pikiran tersebut dijalin dalam untaian-untaian berikut ini.
Si pengarang menggambarkan ruang redaksi yang ada meja dan kursinya, kemudian ada wartawan datang membawa berita tentang korupsi dan bertanya apakah berita tersebut bisa lolos dan diterbitkan.(bait 1)
Si pengarang kembali menggambarkan ruang redaksi yang identik dengan sampah-sampah kertas dan swara mesin ketik. Dan kembali datang orang yang memberikan penghargaan kepada korannya karena memberitakan kabar yang baik dalam artian berita yang dibawa wartawan(bait 1) tidak diterbitkan oleh koran tersebut. (bait 2).
Sipengarang menggambarkan orang yang ada di belakang meja redaksi yang santai-santai saja karena korannya sudah mendapatkan penghargaan, dan alangkah lebik baiknya jika membuka kembali arsip-arsip dan kembali bekerja.
Dalam geguritan ini mengkritik para jurnalis(jaman dulu) yang masih belum berani memberitakan berita-berita tentang korupsi dan kebobrokan negara.
Secara semiotik , dalam geguritan ini benar-benar menggunakan pilihan kata yang bagus dan memberikan efek suasana, seperti pada “kranjang sampah mblasah naskah”, bunyi ah menggambarkan suasana yang sumpek dan berantakan. Setiap awal bait diawali dengan kalimat yang sama “ing mburine meja redaksi” menegaskan bahwa settingnya tetap di ruang redaksi walaupun konfliknya berbeda-beda.
Rima yang digunakan adlah rima tak sempurna dan berdasarkan letaknya adalah rima diakhir.

Geguritan 2
DONGENG

Yen mung trima arep sesorah
Ing ngomah wis turah-turah
Yen mung trima arep pidhato,
Ing kene wis ora ana sing bodho
Yen mung trima arep janji
Kabeh wis mblenger ing ati
Banjur arep apa maneh
Yen kabeh-kabeh wis padha waleh
Simbah nate ndongengi wayahe
Nalika wiwit mapan turu sore
Thothok Kerot lan Kleting Kuning,
Raden Panji lan Dewi Sekartaji, nganti
Rembulan kang entek dicaplok buta Ijo
-wis cung, wuk, ndang bubuk
dongenge wis suwuk
dibaleni maneh sesuk-
simbah meneng mungkasi critane, sedhela
wis nglimpe putu-putune nglepus dhewe
esuke sumebar kabar sing durung cetha sumbere
Thothok Kerot dhek bengi andum komisi
Kleting Kuning kelangan sada lanange
Raden Panji emoh keri, melu atur upeti
Dewi Sekartaji nangis nggendong bayi nagih janji
Hore,...hore,...keploke Buta Ijo
Nalika weruh rembulan sing diuntal metu maneh
Kenthong gejog mung kari jare-jarene
Simbah wis ora mbaleni dongenge
Marga wis ana kasete
Padangan-Bojonegoro,1989
Geguritan ini dibuka dengan nasehat yang sedikit ada kesan keras,kemudian pengarang menceritakan bagaimana dulu ketika kecil sering didongengkan oleh neneknya sebelum tidur, namun sekarang sudah ada kaset sehingga tidak ada lagi dongeng yang diceritakan.
Pada bait pertama pengarang membuat bentuk zigzag yang menandakan pertentangan setiap barisnya.
Yen mung trima arep sesorah (menyuruh namun mengentengkan)
Ing omah wis turah-turah (mengentengkan perintah diatas dan seolah-olah menentang)
Secara semiotik, disini pengarang menceritakan pengalamannya waktu kecil namun mengggunakan sudut pandang orang ke dua dan tidak begitu jelas ditujukan kepada siapa.
Berdasarkan bunyinya rima yang terkandung dalam geguritan tersebut adalah rima tak sempurna, yaitu sebagian saja suku akhir yang sama dan berdasarkan letaknya termasuk rima kembar.
Secara keseluruhan geguritan ini bagus dengan ditunjang tipografi zigzag.







Geguritan 3

YERUSALEM

Ing kene biyen ketemu tangan sesalaman
Ing kene saiki ketemu tangan kepel-kepelan
Ing kene biyen ketemu mripat pandeng-pandengan
Ing kene saiki ketemu mripat penthelengan
Ing kene biyen ketemu ati esem-eseman
Ing kene saiki ketemu ati cecongkrahan
Ing kene biyen ketemu Injil lan Al Qur’an
Ing kene saiki ketemu prajurit lan kuburan
Ing kene Yerusalem, Yerusalem
Ing kene ora bisa dimangerteni
Antarane biyen lan saiki
Kamangka Gusti mung siji
Biyen lan saiki!
Kadanghaur-Indramayu
Ngadepake paskah 1977
Dharma Nyata, No 310, Minggu IV Mei 1977
Geguritan ini menggambarkan Yerusalem biyen (dahulu) dan saiki (sekarang) yang sangat kontras sekali keadaanya.
Ing kene biyen ketemu tangan sesalaman
Ing kene saiki ketemu tangan kepel-kepelan
Ing kene biyen ketemu mripat pandeng-pandengan
Ing kene saiki ketemu mripat penthelengan
Ing kene biyen ketemu ati esem-eseman
Ing kene saiki ketemu ati cecongkrahan
Ing kene biyen ketemu Injil lan Al Qur’an
Ing kene saiki ketemu prajurit lan kuburan
Pada setiap awal kalimat pada baris pertama hingga baris kedelapan diawali kata ing kene dan ada pertentangan antara baris ganjil dan genap. Judul yang digunakan adalah setting dari geguritan itu sendiri.
Geguritan ini menceritakan keadaan Yerusalem yang dulu damai sekarang rusuh, suasana yang sangat kontras. Namun hanya satu yang tidak berubah yaitu Tuhan, tetap ada dulu dan sekarang (dua baris terakhir).

Geguritan 4

DONGA WENGI

Senajan ta iki dudu kang pungkasan
Nanging apa salahe nyeleh ati
Ing pangkoning lintang wengi
Nglereh tibane rasa pangrasa
Ing pethitinh langit
Banjur silem
Ing kedunging tlagaMU
Padangan-Bojonegoro
Akhir taun 1988
Panjebar Semangat, No.9, tgl 25 Februari 1989
Dalam geguritan ini,pengarang menceritakan tentang do’a malam. Walaupun bukan yang terakhir, namun apa salahnya berdoa kepada Yang Mahakuasa. Geguritan pendek ini mengandung nasehat bahwa berdoa dimalam hari itu sangat baik sebelum engakau diambil nyawanya. Disini Tuhan diantropomorfkan sebagai manusia, dikiaskan sebagai lintang wengi adalah salah satu cara untuk membuat pathos, yaitu menimbulkan simpati dan empati kepada pembaca hingga ia bersatu mesra dengan obyeknya(Budi Darma, 1982:112) hingga pembaca dapat merasakan apa yang dirasakan penyairnya.
Geguritan ini sederhana namun sulit diparafrasekan, sedikit mengandungkata arkhais seperti “silem”. Dan menggunakan majas metafora seperti pada ”pangkoning lintang wengi”.



Geguritan 5

KARANGPACAR

Nalika ati wiwit midak latar
Sprei masem wis ginelar
Antarane prawan jumagar lan randha lanjar
Apa esem kang kawetu ora palsu?

Sing teka numpak honda plat abang
Sijine lunga seragam premanan
Ing kene ora tinemu naskah srah-srahan
Padha sowang-sowang

Hakekat lan martabat
Ora bakal gelem mertobat
Sing teka, sing lunga lan sing dhasar
Nguyak impen ngisi kasepen
Padangan-Bojonegoro,1975
Panjebar Semangat, No 21, tgl 24 Mei 1975
Pokok pikiran dalam geguritan ini adalah penggambaran suasana di lokalisasi.
Pada bait pertama diceritakan ketika pertama datang ke lokalisasi sudah tersedia tempat tidur dan pilihan antara gadis dan janda yang berjejer. Bait kedua menceritakan bahwa yang datang dilokalisasi itu berbeda-beda dari pejabat (honda plat abang) hingga preman. Bait ketiga sekaligus penutup bahwa keadaan tersebut tidak akan berubah, tidak akan ada tobat karena yang datang dan pergi pun berganti-ganti terus untuk mengejar mimpi yang maya.
Banyak makna konotatif yang terkandung dalam geguritan tersebut seperti :
honda plat abang : pejabat
sprei mesem wis ginelar : tempat tidur sudah tersedia
personofikasi : nguyak impen ngisi kasepen(bait ketiga) menggambarkan secara nyata hal yang tidak bisa divisualisasikan.
Secara semiotik hubungan antara bait satu dengan lainnya adalah hubungan maju namun dengan pokok pikiran yang berbeda setiap baitnya. Dari ketiga bait tersebut menceritakan setting yang sama dengan alur maju.























SIMPULAN
Berdasarkan hasil analisis dapat disimpulkan bahwa geguritan karya J.F.X.Hoery lebih menegaskan kepada settingnya, setting-setting dalam geguritan ini jelas, kata arkhais tidak begitu banyak sehingga mudah dipahami, namun terkadang bahasa yang membingungkan sulit untuk memparafrasekan geguritan tersebut.
Rima yang digunakan dalam geguritan-geguritan karya J.F.X.Hoery juga menarik, kata-kata yang dipilih benar-benar memperhatikan rima sehingga memunculkan kesan keindahan.




















DAFTAR PUSTAKA
Aspahani, Hasan “Aliterasi hingga Asonansi” (Online)http://sejuta-puisi.blogspot.com/2004/07/kelas-puisi-2-aliterasi-hingga.html (diakses 13 Juni 2011)
Bojonegoro, Sastra. “RANCAGE "Pagelaran" JFX. Hoery” (Online) http://sastra-bojonegoro.blogspot.com/2010/10/rancage-pagelaran-jfx-hoery_14.html (diakses 12 Juni 2011).
Darma, Budi. 1982. “Moral dan Sastra”. Basis. Maret XXX-3.
Hermawan,SriSutyoko“PesonaSainsdalamFiksi” (Online)
http://id.wikipedia.org/wiki/J._F._X._Hoery.
Hoery, J.F.X. 2003. Pagelaran. Jogjakarta: Narasi.
Khalid, Umar. “Pengkajian Puisi” (Online) http://www.sastra33.co.cc/2010/06/pengkajian-puisi.html (diakses 13 Juni 2011).
Tuhu Kristanti, Pangestika. “Teori-Teori untuk Memahami atau Mengapresiasi Geguritan” (Online) http://pangestikatuhukristanti.blogspot.com/2010/03/tugas-pengkajian-puisi-jawa-modern.html (diakses 12 Juni 2011).
Rosyid, Abdur “Rima dalam Puisi” (Online) http://abdurrosyid.wordpress.com/2009/07/28/rima-dalam-puisi/ (diakses 14 Juni 2011).










LAMPIRAN
1. Puisi yang dianalisis

ING MBURINE MEJA REDAKSI

Ing mburine meja redaksi
Kursi jengki ngadep laci
Tok,...thok,...thok....
Swara lawang kathothok
Permisi pak redaktur
Iki pawarta korupsi lan wong antri
Apa bisa lolos koreksi?

Ing mburine meja redaksi
Kranjang sampah mblasah naskah
Tik-tik-tik-tik....
Swara mesin ketik
Hallo redaksi
Iki piagam lan medhali
Marga koranmu nglegakake ati

Ing mburine meja redaksi
Apa isih lagi mawas dhiri
Apa sesuk isih perlu ngrakit gurit
Apa trima banjur sowang-sowang
Sawise ketemu kadang lan rowang
Becik mbukak lemari lan arsip
Banjur pamit sakdurunge ana kemit
Losarang-Indramayu,1978
Jayabaya, 1968




DONGENG

Yen mung trima arep sesorah
Ing ngomah wis turah-turah
Yen mung trima arep pidhato,
Ing kene wis ora ana sing bodho
Yen mung trima arep janji
Kabeh wis mblenger ing ati
Banjur arep apa maneh
Yen kabeh-kabeh wis padha waleh
Simbah nate ndongengi wayahe
Nalika wiwit mapan turu sore
Thothok Kerot lan Kleting Kuning,
Raden Panji lan Dewi Sekartaji, nganti
Rembulan kang entek dicaplok buta Ijo
-wis cung, wuk, ndang bubuk
dongenge wis suwuk
dibaleni maneh sesuk-
simbah meneng mungkasi critane, sedhela
wis nglimpe putu-putune nglepus dhewe
esuke sumebar kabar sing durung cetha sumbere
Thothok Kerot dhek bengi andum komisi
Kleting Kuning kelangan sada lanange
Raden Panji emoh keri, melu atur upeti
Dewi Sekartaji nangis nggendong bayi nagih janji
Hore,...hore,...keploke Buta Ijo
Nalika weruh rembulan sing diuntal metu maneh
Kenthong gejog mung kari jare-jarene
Simbah wis ora mbaleni dongenge
Marga wis ana kasete
Padangan-Bojonegoro,1989




YERUSALEM

Ing kene biyen ketemu tangan sesalaman
Ing kene saiki ketemu tangan kepel-kepelan
Ing kene biyen ketemu mripat pandeng-pandengan
Ing kene saiki ketemu mripat penthelengan
Ing kene biyen ketemu ati esem-eseman
Ing kene saiki ketemu ati cecongkrahan
Ing kene biyen ketemu Injil lan Al Qur’an
Ing kene saiki ketemu prajurit lan kuburan
Ing kene Yerusalem, Yerusalem
Ing kene ora bisa dimangerteni
Antarane biyen lan saiki
Kamangka Gusti mung siji
Biyen lan saiki!
Kadanghaur-Indramayu
Ngadepake paskah 1977
Dharma Nyata, No 310, Minggu IV Mei 1977


DONGA WENGI

Senajan ta iki dudu kang pungkasan
Nanging apa salahe nyeleh ati
Ing pangkoning lintang wengi
Nglereh tibane rasa pangrasa
Ing pethitinh langit
Banjur silem
Ing kedunging tlagaMU
Padangan-Bojonegoro
Akhir taun 1988
Panjebar Semangat, No.9, tgl 25 Februari 1989

KARANGPACAR

Nalika ati wiwit midak latar
Sprei masem wis ginelar
Antarane prawan jumagar lan randha lanjar
Apa esem kang kawetu ora palsu?

Sing teka numpak honda plat abang
Sijine lunga seragam premanan
Ing kene ora tinemu naskah srah-srahan
Padha sowang-sowang

Hakekat lan martabat
Ora bakal gelem mertobat
Sing teka, sing lunga lan sing dhasar
Nguyak impen ngisi kasepen
Padangan-Bojonegoro,1975
Panjebar Semangat, No 21, tgl 24 Mei 1975




2. Puisi karya sendiri

Dadi Raja
Dadi raja
Kudune gawe rakyate minulya
Ora kena gawe lelara
Ora kena durjana
Apa maneh gawe bencana

Dadi raja
Aja kaya puntadewa
Rajane numpak mercy
Rakyate dadi TKI

Dadi raja
Kayata pandudewanata
Rajane mulya
Rakyate sengsara
Semarang, 14 Maret 2011

Kedung balung

Sih lan tresnaku kanggo kowe
Ora mung kanggo sakminggu
Ora minggu iki,
Ora minggu wingi
Mung wewayanganmu sing tak golek
Ing layang-layangmu
Tak waca bola-bali
Bola-bali tak waca
Bola-bali tak anyari pandongaku
Kanggo kowe
Kanggo saiki tekan mbesuke
Kanggo kowe sing ana ing kedung balungku
Semarang,Januari 2011













Gambar Kembar

Kembar gambare
Gambarane wong kembar
Kaya jambe sinigar
Kembar tengen kiwane sing dikarep ya ijen
Becik ya ijen becike
Lembah manah ya ijen lembah manahe
Ora mung kembar sakpada watone
Mung kaya gambar kembar
Mung kembar gambare
Ora tinuku lathine
Ora diumbar simbare
Kaleme kalem watu gunungdigdaya nalika ngglundung
Najan meneng uga digadya
Meneng anteng sinanding dupa

Semarang, Januari 2011















Udan
Mesti tak enteni kowe,
Saben wayah kaya ngene
Saya gedhe swaramu saya banter anggonku crita
Saya akeh angin kang mbok gawa saya greget anggonku ngadu pikir
Aku isa crita ya mung karo kowe
Sanajan kowe ora tau semaur
Kowe ngerti apa kang dadi rerasanku
Seprana-seprene aku mung bisa crita marang kowe
Akehing rengga marang uripku, kowe sing mangerteni
Ucul lan baline tali tresnaku, kowe sing mangerteni
Seneng lan cuwaku kowe sing mangerteni
Udan..
Kowe sing kabeh ngerti lelakonku
Ora bakal ana liyane
Mung kowe udan..
Semarang, Juni 2011
















Semut

Semut mlaku baris rentep-rentep
Apa kleru yen awake dhewe nyonto lakune semut
Sanajan akeh
Tetep bisa anut, manut lan runtut
Apa kleru yen nagari iki kaya lakune semut
Tekan kapan nagari iki arep kaya mangkene
Tekan kapan pak mentri nganggo mercy
Rakyate dadi TKI
Tekan kapan pejabat mangan roti
Rakyate mangan sega wingi

Kapan nagari iki bisa kaya lakune semut
Kayata Ngastina ing tangane Pandudewanata
Semarang,Maret 2011

Jumat, 10 Juni 2011

Just 4 D

kututup mataku
kucoba masuk ruang lain
namun ternyata aku masih diruang hatimu
tubuhku saja diruang lain, jiwaku masih bersamamu,
seberapa lama pun akan kutunggu
hingga kau buka hati untukku
menunggu lebih baik dari pada menikmati yang tak pasti
menunggu akan selalu kujalani untukmu
untukmu yang selalu mengisi ruang hatiku
yang tak pernah absen hadir dalam perasaanku
yang selalu membawakan bunga dalam tidurku
D kembali kutulis untukmu..

Rabu, 09 Februari 2011

Tak Adil



Kadang kesendirian ini membawaku berfikir bahwa hidup memang tak begitu adil, kurasa aku memang cukup cantik dan layak untuk mendapatkan sosok lelaki seperti yang kuidamkan. Namun rupanya takdir berkata lain, sosok seperti Andre yang selama ini kupuja-puja tak dapat kutakhlukan. Kurasa dia tak begitu tampan hanya saja kharisma seorang playboy melekat pada dirinya, seorang playboy ya aku begitu mengagumi seorang playboy. Bagiku playboy bukanlah sesuatu yang buruk melainkan suatu tantangan tersendiri untuk mendapatkannya.
Kebanyakan lelaki memang suka bila mereka disebut playboy, mungkin itu karena seorang playboy lebih banyak menakhlukan wanita dan itu merupakan suatu prestasi. Namun itu tak kudapat dari seorang Andre, dia tak suka bila disebut playboy. Katanya wanita adalah sosok yang pantas untuk mendapatkan perhatian maka tak salah jika ia menyayangi lebih dari satu wanita.
Kukenal Andre saat hatiku telah pulih dari luka lama yang kuperoleh dari seorang yang aku tak suka menyebut namanya lagi. Sebut saja lelaki itu R, R memang lelaki terlama yang pernah menancap dihatku. Tiga tahun memang waktu yang tak sedikit bukan? Dalam tiga tahun tersebut R sudah mampu mebuatku cinta mati kepadanya bahkan dengan ikhlas menyerahkan keperawananku kepadanya. Sebelas bulan yang lalu R meninggalkan ku dengan alasan yang tak jelas, namun dua minggu kemudian dia kudengar telah menggandeng seorang wanita. Memang lelaki bisa dengan begitu mudahnya melepaskan seorang wanita setelah mendapatkan kenikmatanya.
Sebenarnya sudah empat tahun yang lalu aku mengenal Andre, hanya sekedar tahu saja tak lebih. Ya karena dia sekampus denganku sebelum aku memutuskan untuk pindah universitas. Namun ketahuanku ternyata memang dibalas dengan Andre yang mengetahui lebih banyak tentang aku. Berawal dari dunia maya Andre menyapaku kemudian seolah mendekatiku dan aku pun merasakan perasaan yang pernah kurasakan kepada R. Andre ternyata tak hanya mengenalku secara fisik dia tahu nama lengkapku bahkan kegemaranku, entah dia mendapatkan info tersebut darimana. Sebagai seorang wanita mendapatkan pujian memang sangat menyenangkan, begitulah yang terjadi padaku. Tiap kali Andre memujiku dengan gombalan-gombalannya aku merasa seperti dibawa terbang melayang.
Makan malam pertamaku dengan Andre di sebuah kafe kecil yang eksotis membawa kesan keromantisannya. Namun keromantisan itu tak kudukung dengan sikapku yang humoris dan blak-blakan. Setelah itu terjadilah dinner-dinner lain  yang cukup sering, dan alhasil membawa perasaanku jatuh kehatinya. Rasa rinduku mulai menyelinap ketika tak mendengar kabar darinya, semakin ku merindukannya entah mengapa semakin juga ia jarang muncul.
Suatu hari, Della sahabat terdekatku memberi tahuku bahwa ternyata Andre adalah seorang playboy. Dia sudah terkenal buaya darat di kampusnya, namun bukannya aku benci kepadanya justru aku semakin ingin mendapatkannya. Aku semakin gencar mencari info-info tentang Andre, bahkan sampai aku mengetahui semua mantan-mantannya. Tak sampai disitu bahkan aku mengetahui semua aktifitas yang dilakukannya setiap hari. Kagum juga aku dengan dia yang bisa jalan dengan tiga wanita sehari, tajir sih tidak begitu namun kharismanya yang membuat banyak wanita bertekuk lutut dihadapannya.
Dua minggu belakangan Andre tak menemuiku memang, namun aku sering mengikuti kemanapun dia pergi. Entah mengapa bahagia rasanya melihat sosoknya walaupun dia sedang bersama wanita lain. Sampai suatu hari Andre kembali menyambangiku dan mengajakku kencan, kali pertama kencanku dengan Andre setelah aku merasakan cinta kepadanya. Lain rasanya memang, aku yang biasanya nyerocos jadi sedikit pendiam dan sering memperhatikannya. Rupanya Andre melihat perubahanku, aku selalu  mengelaknya ketika dia bilang “Kamu malam ini beda”.
Setelah kencan yang menegangkan itu Andre pun kembali sering menemuiku, dan aku pun masih sering membuntuti tanpa sepengetahuannya. Yang aneh, Andre tak kunjung memacariku setelah hampir dua bulan jalan denganku padahal wanita-wanita lain hanya butuh waktu seminggu untuk PDKT. Aku semakin penasaran dengannya, semakin ku ingin mengetahui lebih dalam tentang seorang Andre. Hari-hariku menjadi sesak oleh angan-angan tentang seorang Andre, bayang-bayangnya begitu egois memasuki otakku sehingga aku sering tak konsentrasi.
Karena sudah tak kuat lagi ku membendung rasa, akhirnya kumuntahkan juga isi hatiku. Seperti biasanya ketika dia mengajakku makan malam aku memuntahkan isi hatiku, dia seperti dibius ketika aku berbicara tentang isi hatiku. Setelah selesai aku bicara akhirnya ia pun angkat bicara “Ve, sorry aku nggak bisa jadi pacarmu” seperti badai Katrina menerjangku, tak kuduga dia akan menjawab seperti ini. Dia mengatakan aku sudah terlalu jauh mengetahui tentang dirinya walaupun ia juga sebenarnya sayang denganku. Sungguh alasan yang tak masuk akal, namun keburukannya itu tak mampu menggoyahkan rasa cintaku.
Setelah peristiwa itu Andre tak pernah lagi menemuiku dan entah mengapa aku juga tak pernah bertemu dengannya. Aku tak lagi membuntutinya karena kurasa tak ada gunanya lagi, dia sudah mengetahui isi hatiku jadi jika dia ingin memilikiku ku yakin suatu saat nanti dia akan datang sendiri kepadaku. Saat ini aku kembali kepada kesendirianku, kembali menapaki hari-hariku yang sepi untuk kali kedua setelah merasakan sakit hati. Memang kadang kurasa hidup ini tak begitu adil, namun kadang aku juga berfikir ini memang telah tergariskan untukku. Aku mungkin digariskan untuk seperti ini sampai suatu hari nanti yang tak tahu itu kapan.
22 Januari 2011

Tak Lebih

Kau tak mungkin lagi kembali padaku
Sadar aku akan hal itu
Diriku juga tlah disisinya yang jauh lebih baik darinya
Satu yang kuingin darimu
Sapalah aku sebagaimana layaknya sahabat
Aku tak mengharap lebih

Selasa, 04 Januari 2011

.D.S.

Kusebut namanya dengan inisial DS bukan Daniel Steel pengarang Zoya, juga bukan Dian Sastro, namun dia adalah seorang yang pernah dan bahkan mungkin selalu hadir dalam relung hati ini. Entah dibagian mana ku tempatkan namanya, apakah berada di pintu depan hati ini atau malah di bilik yang tersembunyi. Yang ku tau dia telah memberikan banyak perubahan kepadaku, dia yang membuat aku percaya lagi dengan adanya CINTA karna aku mencintainya. Cinta yang bagiku unik,  cinta diatas perbedaan yang menurutnya tak bisa disatukan.
Di penghujung tahun 2010 dia hadir dihatiku, dengan segala kenekatanku aku berusaha tuk dapatkan apa yang ku mau, namun ternyata Tuhan belum mengijinkan aku tuk bersamanya. Mungkin dia tak pantas bagiku atau sebaliknya. Atau mungkin waktu saja yang belum siap untuk mempertemukan kita kembali dalam sebuah ikatan, itu yang selalu menjadi anganku agar dia bisa bersamaku kelak.
Dia mengisi hati ini setelah sekian lamanya kering dan rusak, ah namun ternyata kudapati hatinya juga rusak tak jauh beda dengan diriku. Hanya saja dia terlalu dingin dan sulit untuk jujur kepada dirinya sendiri, dia tak ingin mengatakan bahwa dirinya rapuh.
Ahh....bicara tentang dia tak kan ada habisnya dimataku, aku hanya ingin katakan bahwa dia begitu istimewa dihatiku,,,,,

cover depan dan belakang dari karyaku


Retno


“Pojok pak” kandhane Retno marang sopir taksi sing di tumpangi.
“Mboten mlebet neng?” pitakone sopir taksi.
“Ora usah, wis wengi banget”
Wis jam telu esuk nalika Retno bali saka pangkalane, sayup-sayup krungu swara wong ngaji lan klothak-klothak saka warteg Miun ing pojokan gang kono. Karo nyangking tas coklat Retno katon mlaku cepet-cepet, dheweke selak ora sabarkepengen ketemu Indah. Duwit sing diwenehke pak Jamal mau bisa nyukup kanggo bayar kuliahe Indah, mikire Retno. Sing diwenehke kanggo imbal balike dheweke nglayani Pak Jamal pancen mung 300 ewu, nanging sing 700 ewu iki mbuh silihan apa wenehan Retno ora ngerti.  Sing penting Indah bisa tetep kuliah ngono mikire Retno.
Pak Jamal pancen wis dadi langganane awit telung taun kepungkur, dheweke bisa nggawe Pak Jamal tetep setya marang dheweke. Sanajan wis umur sewidak taunan nanging pak Jamal isih tetep katon gagah. Dheweke ora tau nganggep Retno kaya ciblek-ciblek liyane, Retno kayata wis dianggep bojone dhewe. Yen ana apa-apa Retno mesti crita karo pak Jamal, kayata masalahe dheweke babagan biaya kuliahe Indah.
Indah, anak siji-sijine Retno sing saiki arep mlebu kuliah kae biyen metu saka dusa kang digawe dheweke karo Bagas, kanca SMAne. Wong tuwane nganggep Retno wis nyoreng jeneng kaluwargane banjur dheweke diusir kaluwargane. Dika ora tanggung jawab amarga dipeksa wong tuwane nglanjutke sekolah ana Amerika.
Retno banjur urip kanthi usahane dheweke, biyen dheweke mung ngandalake kerjane dadi SPG ana ing mall ing Semarang. Nanging Indah saya gedhe ateges kabutuhane saya akeh, perkara kuwi sing ndadeake Retno banjur nyemplung ana ing dunya bar sing ora becik iku. Modal praupan ayu lan body sintal Retno ora angel nawaake awake.
Tekan omah Indah wis turu, kaya biasane Retno masak dhisik kanggo sarapan Indah banjur adus ngilangke dusa sing entes bae dilakoni. Sanajan ngilangke lahir tog nanging kanthi cara ngono Retno bisa lega. Bubar adus Retno turu, biasane dheweke tangi jam 10an, wektu kuwi Indah wis mangkat ning kampus. Dheweke bungah ndelokake Indah, bocahe pinter dadi ora kaget yen dheweke  bisa masuk universitas negeri kanthi biaya ringan.
***
Ora kaya biyasane wengi iki pak Jamal ora ana kabare, sakjane wengi iki jadwale Retno nglayani pak Jamal. Saben akhir minggu pancen jadwale dheweke kanggo nglayani pak Jamal, dadi dheweke ora usah ngrayu Om-om liya. Terakhir telung dina wingi pak Jamal pancen tilpun yen dheweke lagi ora kepenak, nanging apa ya saiki isih lara. Retno dadi ora kepenak rasane, nomere ora bisa dihubungi.
“Upama pak Jamal wis ora dadi pelangganku banjur kepriye uripku?”Retno malah mikirke sing ora-ora. Pak jamal pancen sing sakwene iki ngrengga uripe Retno lan Indah. Malah pak Jamal tau ngejaki Retno nikah, nanging Retno ora gelem. Apa ya Retno arep nyoreng kaluwargane pak Jamal merga dheweke dadi bojone pak Jamal.
Retno ngalamun bae karo sedhela-sedhela ngisep rokoke. Pikirane mlayu-mlayu tekan endi-endi sanajan ragane namung ana ing kursi bar. Dheweke kelingan wong tuwane sing ana ing Purwokerto, kaya apa saiki kaanane? Apa ya isih lancar usahane bapake? Apa ya padha isih eling marang dheweke?
“Hai..” ujug-ujug swara gagah ngagetke lamunane Retno.
“Oh...Hai..”swarane Retno nggemesake.
“Loh...Retno?”
“Emmm.....Bagas??”
“Iya..ngopo kowe tekan kene Ret?”
“Yo kaya ngene iki akibat saka ulahe dhewe biyen”
Pancen ora ngira, ora nyana yen Retno bakal ditemokake meneh karo Bagas. Apa maneh ning panggonan sing kaya ngono kuwi. Saiki Bagas wis sukses dheweke mimpin perusahaane bapake sing ana ing Semarang. Kaluwargane uga harmonis duwe bojo pangerten lan anak loro lanang wadon.
Awit patemone Retno karo Bagas banjur Bagas mangerti apa sing dadi pikirane Retno. Bagas kerep dolan ana ing omahe Retno, sejatine arep nileki anake. Nanging Retno durung menehi ngerti yen Bagas kuwi bapake Indah. Retno wedi yen Indah malah sengit karo Bagas, Bagas pancen katon akrab banget yen karo Indah. Ya kaya bapak lan anak kae.
***
Retno nangis nalika ndeloke berita ing TV yen Jamal Akbar pengusaha terkenal kuwi tilar dunya merga lara jantung. Jamal Akbar sing ora liya yaiku pak Jamal kang biyasa dadi langganane wis tilar dunya merga lara jantung.
Nanging ora kaya sing dibayangke sakdurunge, uripe Retno lan Indah saiki malah direnggo kabeh karo Bagas. Seko setitik Retno ninggalke pagaweane dadi ciblek, dheweke usaha butik kanthi modale Bagas. Uripe saiki pancen ora dibayang-bayangi dusa nanging isih ana pangganjel ing atine Retno yaiku bab Bagas yen sejatine yaiku bapake Indah.
Bagas wis kerep nawani Retno supaya jujur bae karo Indah, nanging Retno isih durung siap ngerti yen Indah kerep crita dheweke kuwi sengit karo bapake sing ora tanggung jawab babar blas.
“Mengko yen wis siap aku bakal ngomong kok mas”
“Ya sing tak jaluk kowe ndang ngomong bae”
“Apa kowe ora arep nikahi aku mas?”
“Ya kepingin, nanging aku apa ya tega marang bojoku. Dheweke wis ngancani aku pirang-pirang taun Ret”
“Iya, aku paham kok mas”
Wis rong taun iki Retno tetepungan maneh karo Bagas. Retno durung ngandaake yen to Bagas kuwi sejatine bapak saka anakku. Indah ya ora tau takon maneh bab sapa sejatine bapake kuwi. Nanging saiki kayata dheweke wis ora sanggup meneh mendem rahasia iki. Dheweke nggolek wektu sing pas kanggo ngomong marang Indah.
Wengi iki bali saka butike Retno katon kesel banget ora kaya biyasane. Pancen wis pirang dina iki dheweke kurang turu. Tekan ngarep omah swasana omahe wis sepi ora kaya biyasane isih krungu swara tv, dheweke ngira yen Indah wis turu.
Bareng buka lawang Retno nemokake kertas ing duwur meja katulis pesen saka Indah.
Bu, sak durunge njaluk ngapura. Aku lunga ora pamit, aku wis ngerti sapa sejatine om Bagas. Wong sing biyen gawe ibu nelangsa. Aku ora ngira yen ibu isih mbukak ati kanggo om Bagas. Aku lunga nenangke pikir bu. Ibu ora usah kuatir.
Kaya disamber gledek Retno maca tulisane Indah.
“Indaahhhhhhhhhhhhhhhhhhh......!!!!!!!!!!!!!!”